آشنایی با مؤسس دانشگاه

عکس علامه عسکری
علامه سید مرتضی عسکری (ره)

آيت‌الله علامه سيدمرتضی عسكری(ره) یکی از چهره‌های ماندگار این دانشکده و جهان اسلام می‌باشند. شرح مختصری از زندگانی ایشان به شرح ذیل است: شايد كمتر كسي از اهالي تحقيق و تفحص در علم كلام باشد كه نام بزرگ مرد عرصه حديث‌پژوهی معاصر و پرچمدار مبارزه با تعصبات بی‌مغز، عالم برجسته جهان تشيع، حضرت آيت‌الله علامه سيدمرتضي عسكري(ره) را نشنيده باشد و آثار اين مجاهد سختكوش را تورّق نكرده باشد.

آيت‌الله علامه سيدمرتضي عسكري(ره) در سال ۱۲۹۳ هـ.ش در خانواده‌اي روحاني و ايراني‌الاصل از اهالي ساوه كه گويا دست تقدير، ايشان را ريزه‌خور خوان معرفت امامين عسكرين(علیهم السلام) در سامرا نموده بود، به دنيا آمد. علاقه فراواني به تحقيق با شيوه پدربزرگش، خاتم‌المحدثين داشت. در ۱۷ سالگي به قم آمد و دروس عالي و مباحث اخلاقي و تهذيب و كلام و تفسير را نزد آيات عظام امام خميني، مرعشي نجفي، شريعتمدار ساوجي و حاج ميرزا خليل كمره‌اي(قدس سرهم) آموخت و سپس به عراق بازگشت.

دروس خارج را در عراق به پايان رساند. پس از آنكه طرح ایشان مبنی بر راه‌اندازی مدرسه علوم ديني مخصوص شيعيان در عراق با مخالفت روبرو شد، به ايران آمد و در مورد مدرسه نوين علوم ديني با حضرت آيت‌الله العظمي بروجردي(قدس سره) سخن گفت. اين طرح با نظر موافق ايشان مواجه شد، ولي از نظر تاريخي با جريان ملي شده صنعت نفت روبرو و اوضاع آشفته شد. جريان سياسي آن روزگار، اين طرح را مسكوت گذاشت.

ايشان مجدداً به عراق بازگشتند و با حمايت مرجع عاليقدر حضرت آيت‌ا... العظمي سيدمحسن حكيم، مدارس و مؤسسات ديني زيادي را پايه‌گذاري نمودند.

در آن روزگار، روشي مرسوم شده بود؛ بدين ترتيب كه مبلغيني از نجف به ساير كشورها مي‌فرستادند تا به تبليغ دين مبين اسلام و آيين پاك تشيع بپردازند. امّا اين مبلغين به دلايل فراوان از جمله ناآشنايي با فرهنگ و آداب و رسوم ملل ميزبان، بدون کسب توفيق چنداني به ديار خود بازمي‌گشتند. در پي این ناكامي‌ها، مرحوم علامه عسكري(ره) فكری نو در سر پروراند و اينگونه قدم به ميدان جديدي نهاد.

نظر این بودكه به جاي فرستادن مبلغين از نجف به كشورهاي مختلف، مي‌توان علاقمندان همان ملل را فراخواند و پس از تعليم و تهذيب، ايشان را براي تبليغ به كشور خود بازگرداند و اين فكر، اساس تأسيس دانشكده اصول‌الدين در بغداد بود.

آري! دانشكده اصول‌الدين بغداد با تمام سخت‌گيري‌های دولت وقت و با همه مشقت‌های جانفرسايي كه بر علامه عسكري(ره) تحميل كرد، تأسيس شد و خوش به بار نشست، به گونه‌اي كه تا زمان خروج اجباري اين عالم مجاهد از عراق، دو دوره از دانشجويان اين دانشكده فارغ‌التحصيل شدند؛ دانش‌آموختگانی همچون آقاي نوري مالكی نخست‌وزير سابق عراق، آقاي دكتر خُضَير عباس وزير سابق آموزش و پرورش، آقاي دكتر محمد شمرّي رئيس دانشكده ادبيات دانشگاه مستنصريه و ديگر مفاخري كه در مناصب مهم و مراكز بزرگ علمي پژوهشي به خدمت‌رساني مي‌پردازند.

دولت وقت عراق كه سياست مبارزه با علما را تنها راهكار حفظ بقاي خود مي‌ديد، در پي آزار و حتي قتل علامه برآمد و ايشان به اجبار از عراق خارج شد و به سوريه رفت. هنگامي كه مرحوم علامه عسكري در سوريه اقامت داشت، مردم آن ديار به واسطه مرحوم آيت‌الله العظمي گلپايگاني(قدس سره) از ايشان خواستند تا مركزي علمي در اين شهر داير كند. آيت‌الله گلپايگاني(قدس سره) نيز طي نامه‌اي اين امر را با ايشان در ميان گذاردند و ايشان را به اين عمل خير تشويق نمودند.

بسم الله الرحمن الرحیم

حضرت علامه محقق دانشمند بزرگ و هوشیار سید مرتضی عسکری (دامت تاییداته)

سلام علیکم؛ از پیشگاه خداوند متعال سلامتی و طول عمر باعزت و عافیت را برای شما خواستارم و نیز دعا می‌کنم که توفیقتان روزافزون بوده و پشتیبانی الهی از شما پایدار بماند؛ پشتیبانی و حمایتی در راستای خدمت به دین حنیف و مذهب حق و نیز در راستای برافراشتن کلمه توحید و ترویج معارف آن خاندانی که اهل بیت وحی و قرآن‌اند (علیهم افضل صلاة المصلین) و از مبارزه و تلاش‌های شما در این راه تقدیر می‌کنم.

و اما بعد، گروهی از مؤمنین اهل حلب که خداوند متعال آنها را بر انجام کارهای مورد رضایتش موفق گرداند به واسطه ما از شما خواستند تا در آن دیار اقدام به پایه‌گذاری مؤسسه‌ای علمی‌اسلامی نمایید. با توجه به این علاقه و درخواست، سزاوار است که درخواست آنان را لبیک گفته و دعوتشان را اجابت نمایید و هرگونه که خود صلاح و مناسب می‌بینید به علاقه و درخواست آنان جامه عمل بپوشانید و همچنین است حال دیگر مناطق.

و در ضمن بر مؤمنین گرانقدر چه آنان که اهل آن دیارند و چه خیرین و اخیار دیگر بلاد سزاوار است که در تلاش‌های شما مشارکت کرده و انشاءالله در این راه از هیچ تلاشی فروگذار ننمایند. از خداوند تبارک و تعالی تقاضامندیم و تنها به او امید می‌بندیم که تلاش‌های شما را با پیروزی نهایی تکمیل گردانده و دستگیر شما در مسیر رسیدن به خیر دنیا و آخرت باشد که حقاً او شنوایی است جواب‌گو.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
شهر مقدس قم، سوم جمادی‌الثانی ۱۴۱۴ هـ.ق
سید محمد رضا گلپایگانی

علامه عسكري(ره) پس از مدتي سكونت در سوريه و لبنان، در ايران رحل اقامت افكند و تا پايان عمر مبارك خود در ايران ماند. پس از رحلت بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت امام خميني(قدس سره)، مقام معظم رهبري حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در نامه‌اي با دست‌خط مبارك خود به زبان عربي از علامه عسكري(ره) خواستند كه دانشكده اصول‌الدين را (كه آن را از قبل مي‌شناختند و با اهداف والاي آن آشنايي كامل داشتند) در ايران، راه‌اندازي نمايند. ترجمه نامه به شرح زير است:

دست‌خط مقام معظم رهبری
تصویر دست‌خط نامه مقام معظم رهبری
حضرت علامه محقّق سیدمرتضی عسکری دام عزّه

سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

لازم می‌دانم حضرتعالی فعالیت‌های پرثمر خویش را با بازگشایی دانشکده اصول‌الدین ادامه داده تا به خواست خداوند متعال، دانشمندان و متخصصانی در زمینه تحقیقات علوم قرآن و حدیث و سیره پرورش یابند. از خداوند سبحان خواستارم با بازگشایی این دانشکده در شهر مقدس قم و شعبه‌های آن در دیگر مناطق، تلاش‌های علمی، خالصانه و بی‌وقفه جنابعالی در نشر حقایق اسلام که با رویکردی علمی، بی‌طرفانه و به دور از تعصب و سطحی‌نگری انجام گرفته، استمرار یابد.

از برادران ایمانی انتظار دارم در انجام این اقدام سودمند جنابعالی را یاری نمایند. خداوند گام‌هایتان را در راه خیر استوار فرماید.

والسلام علیکم
سیدعلی خامنه‌ای
۲۰/جمادی‌الاولی/۱۴۱۵